Thị trường và giá năng lượng

Giới thiệu thị trường giá năng lượng

Trong những năm qua, ngành năng lượng Việt Nam đã có những đóng góp hết sức to lớn vào sự phát triển kinh tế - xã hội đất nước, đặc biệt, thường xuyên đóng góp tới trên 30% tổng thu ngân sách hằng năm. Tuy nhiên, ngành năng lượng Việt Nam vẫn còn những hạn chế, xuất hiện tình trạng mất cân đối giữa các phân ngành năng lượng, giữa cung ứng và nhu cầu, giữa nhu cầu đầu tư và nguồn vốn đầu tư; bất cập trong việc phân bổ hệ thống năng lượng theo vùng, lãnh thổ còn thiếu cân đối; đầu tư cho sự phát triển năng lượng vẫn chưa đáp ứng cho phát triển kinh tế xã hội; tiến độ của nhiều dự án còn chậm; hệ thống các văn bản pháp luật điều chỉnh thị trường năng lượng còn thiếu và chưa đồng bộ; giá năng lượng chưa phản ánh chính xác các yếu tố đầu vào của sản xuất và phân phối sản phẩm năng lượng...

Nguyên nhân chính của tồn tại trên là do quá trình đổi mới, vận hành nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa còn chậm, chất lượng công tác quy hoạch thấp, chưa đồng bộ, thiếu tính khả thi. Thời gian qua, mới chú trọng phát triển các ngành năng lượng không tái tạo (khai thác dầu khí, than), các ngành năng lượng tái tạo chưa phát triển. Chưa có chính sách phù hợp để thu hút nguồn lực từ các thành phần kinh tế. Vai trò quản lý nhà nước, phân cấp đầu tư chưa phù hợp, phân cấp mạnh nhưng thiếu sự quản lý tập trung thống nhất và khả năng cân đối nguồn lực, thiếu chế tài kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.

Ngoài ra, cơ chế quản lý thị trường điện còn nhiều bất cập; cơ chế giá than cũng như lộ trình hình thành, phát triển thị trường than còn chưa đồng bộ và chưa hoàn chỉnh. Mô hình tập đoàn kinh tế Nhà nước đang trong giai đoạn thí điểm, hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến các tập đoàn kinh tế còn thiếu, chưa đồng bộ.

Và để tạo dựng thị trường năng lượng cạnh tranh hoàn chỉnh, có kết cấu hạ tầng đồng bộ, thể chế quản lý và vận hành minh bạch, công khai, Nhà nước cần sử dụng sức mạnh tổng hợp trong việc xây dựng đường lối, chính sách và tổ chức thực hiện tốt các chính sách đã ban hành, bảo đảm an ninh năng lượng, góp phần thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Ví như phải xây dựng cơ chế cụ thể để phát triển từng ngành năng lượng; triệt để sử dụng những ưu việt của “cơ chế thị trường”; xây dựng cơ chế để huy động mọi nguồn lực cho đầu tư và phát triển các phân ngành năng lượng; Đẩy mạnh tái cơ cấu ngành năng lượng để từng bước hình thành thị trường năng lượng cạnh tranh lành mạnh trên cơ sở bảo đảm ổn định chính trị - xã hội; tiếp tục thực hiện tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước ngành năng lượng, tách bạch nhiệm vụ sản xuất kinh doanh với nhiệm vụ chính trị, công ích; rà soát đổi mới các cơ chế, chính sách không hợp lý, đặc biệt là các cơ chế tài chính đối với doanh nghiệp...